Veel gestelde vragen
Het "oude" ziekenfonds
Ziekenfondsen waren private instellingen die als doel hadden, hun leden een verzekering te bieden tegen de kosten van medische zorg. Zij onderscheidden zich daarbij van schadeverzekeraars door dat de vergoedingen in natura werden verstrekt in plaats van op restitutiebasis. In natura wil zeggen dat het ziekenfonds de rekeningen direct aan de zorgverlener betaalde, zonder dat de verzekerde ze zag.
Andere kenmerken van het ziekenfonds waren de premies die afhankelijk waren van het inkomen en de kring van verzekerden werd beperkt door een inkomensgrens. Oorspronkelijk boden ziekenfondsen een collectief verzekering aan voor de minder bedeelde bevolkingsgroepen.
In 1941 werd het verplicht dat werknemers met een inkomen onder een bepaalde bedrag een ziektekostenverzekering moesten hebben die door erkende ziekenfondsen moest worden uitgevoerd. Hierdoor werden ziekenfondsen in plaats van private instellingen gemeenschappelijke instellingen.
Het grote voordeel van de ziekenfondsverzekering was de het grote pakket aan verstrekkingen voor een relatief lage premie. Ook de lagere inkomensgroepen hadden hierdoor toegang tot medische zorg, dat was ook het doel van de regeling.
De premie bleef echter alleen betaalbaar doordat via het abonnementssysteem een lagere prijs voor medisch zorg werd bedongen, dan de eigenlijke kostprijs. Voor artsen, specialisten en apothekers was het ziekenfondssysteem dus niet altijd onverdeeld gunstig, hoewel ze er wel een min of meer gegarandeerd deel van hun inkomen uit ontvingen.
De onderhandelingen tussen ziekenfondsen en medici over de ziekenfondstarieven voor medische zorg verliepen over het algemeen vrij moeizaam en leidden een aantal keren tot heftige conflicten. De lagere inkomsten uit de ziekenfondspraktijk werd door de meeste medici gecompenseerd door hogere tarieven voor particuliere patiënten
Met de invoering van de Zorgverzekeringswet in 2006 werd de verplichte verzekering vervangen door de basisverzekering (met verzekeringsplicht), uitgevoerd door private zorgverzekeraars. Het overgrote merendeel van de huidige zorgverzekeraars is ooit begonnen als ziekenfonds.